या पोस्टमध्ये Defence Current Affairs in Marathi [2026 Updated] संबंधित सर्व महत्त्वाचे अपडेट्स समाविष्ट आहेत. यात लष्करी सराव (Military Exercises), DRDO च्या नवीन प्रगती, भारतीय नौदलाचे अपडेट्स, भारतीय कोस्ट गार्डचे अपडेट्स, संरक्षण करार, महत्त्वाच्या नियुक्त्या व इतर महत्वाचे बातम्या आहेत. ही नोट्स SSC, RRB NTPC, UPSC आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी तयार होणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी अत्यंत उपयोगी आहेत.
Table of Contents
1. द्विपक्षीय लष्करी सराव (Bilateral Military Exercises)
| Edition | Exercise | Countries Involved | Location | Date |
|---|---|---|---|---|
| 8th | Ekatha | Maldives | Maldives | 15–17 December 2025 |
| 5th | Harimau Shakti | Malaysia | Rajasthan | 05–18 December 2025 |
| 10th | Garuda Shakti | Indonesia | Himachal Pradesh | 03–12 December 2025 |
| 8th | Garuda | France | France | 27 November 2025 |
| 8th | Ajeya Warrior | UK | Rajasthan | 17–30 November 2025 |
| – | JAIMEX 2025 | Japan | Japan | 16–18 October 2025 |
| 5th | Samudra Shakti | Indonesia | Andhra Pradesh | 14–17 October 2025 |
| – | KONKAN 2025 | UK | Western Coast of India | 05–12 October 2025 |
| 12th | SLINEX | Sri Lanka | Sri Lanka | 14–18 August 2025 |
| 32nd | SIMBEX | Singapore | Singapore | 28 July – 01 August 2025 |
महत्त्वाची नोंद:
8th Garuda Exercise मध्ये भारतीय हवाई दलाने खालील विमानांसह भाग घेतला:
- Su-30MKI Fighter Aircraft
- IL-78 Air-to-Air Refuelling Aircraft
- C-17 Globemaster III Transport Aircraft
2. संयुक्त लष्करी सराव (Joint Military Exercises)
| Edition | Exercise | Country with India | Location | Date |
|---|---|---|---|---|
| 2nd | Desert Cyclone | UAE | Abu Dhabi, UAE | 18–20 December 2025 |
| 14th | Ekuverin | Maldives | Kerala, India | 02–15 December 2025 |
| 19th | Suryakiran | Nepal | Pithoragarh, Uttarakhand | 25 Nov – 08 Dec 2025 |
| 11th | Mitra Shakti | Sri Lanka | Belagavi, Karnataka | 10–23 November 2025 |
| 4th | AustraHind | Australia | Perth, Australia | 13–26 October 2025 |
| 14th | Maitree | Thailand | Umroi, Meghalaya | 01–14 September 2025 |
| 21st | Yudh Abhyas | USA | Alaska, USA | 01–14 September 2025 |
| 14th | Bold Kurukshetra | Singapore | Jodhpur, Rajasthan | 27 July – 04 August 2025 |
3. बहुपक्षीय लष्करी सराव (Multilateral Military Exercises)
| Exercise | Countries Involved | Date |
|---|---|---|
| ZAPAD | Russia & Belarus | 10–16 September 2025 |
| Bright Star | Egypt & USA | 28 Aug – 10 Sep 2025 |
| Khan Quest | Mongolia | 14–28 June 2025 |
| Talisman Sabre | Australia & USA | 13 July – 04 Aug 2025 |
4. Exercise Malabar 2025
29th Edition of Exercise Malabar November 2025 मध्ये पार पडला.
स्थान: Guam (Northern Pacific Ocean)
सहभागी देश:
- India
- USA
- Japan
- Australia
भारतीय प्रतिनिधी: INS Sahyadri
पार्श्वभूमी:
- Exercise Malabar 1992 मध्ये भारत आणि अमेरिका यांच्या द्विपक्षीय नौदल सराव म्हणून सुरु झाला.
- Japan 2015 मध्ये सामील झाला.
- Australia 2020 मध्ये सामील झाला.
5. DRDO (Defence Research and Development Organisation)
मिसाईल चाचण्या आणि संरक्षण प्रगती:
- 31 December 2025 रोजी DRDO ने Odisha किनाऱ्यावरून Pralay Missile दोन Salvo Launch यशस्वीरीत्या केले.
- DRDO ने Next Generation Akash Missile (Akash-NG) चे User Evaluation Trials पूर्ण केले.
- DRDO च्या Naval Science & Technological Laboratory (NSTL), Visakhapatnam ने Mine Countermeasure Mission साठी Man-portable Autonomous Underwater Vehicles विकसित केले.
- DRDO ने विकसित केलेला Military Combat Parachute System (MCPS) 32,000 फूट उंचीवरून Combat Freefall Jump यशस्वीरीत्या केला.
- DRDO ने Intermediate Range Agni-Prime Missile Rail-based Mobile Launcher वरून लाँच केला.
- 28 आणि 29 July 2025 रोजी Pralay Missile चे दोन यशस्वी Flight Tests पार पडले.
- ULPGM-V3 (UAV Launched Precision Guided Missile) चे Flight Trials NOAR, Kurnool, Andhra Pradesh मध्ये पार पडले.
- Pinaka Long Range Guided Rocket (LRGR-120) ची Maiden Test 29 December 2025 रोजी Chandipur मध्ये पार पडली.
- Agni-5 ballistic missile यशस्वीरीत्या 20 August 2025 रोजी चाचणी केली गेली.
- DRDO ने Integrated Air Defence Weapon System (IADWS) ची Maiden Test 23 August 2025 रोजी केली.
- Prithvi-II आणि Agni-I Missiles 17 July 2025 रोजी चाचणीसाठी लाँच झाले.
- 16 July 2025 रोजी Akash Prime ने Ladakh मध्ये दोन High-Speed Unmanned Targets नष्ट केले.
- DRDO आणि IAF ने Su-30 MKI Aircraft वरून Astra Beyond Visual Range Air-to-Air Missile (BVRAAM) 11 July 2025 रोजी यशस्वीरीत्या चाचणी केली.
- DRDL ने Actively Cooled Scramjet Combustor ची लांब Ground Test केली आणि 12 मिनिटांचा रन टाइम मिळवला.
- DRDO ने Man Portable Anti-Tank Guided Missile (MPATGM) Ahilya Nagar, Maharashtra मध्ये Top Attack Capability सह यशस्वीरीत्या चाचणी केली.
- DRDO ने सैनिकांसाठी SWaDeS (Sea Water Desalination System) विकसित केले, ज्यामुळे तटीय आणि दुर्गम भागातील सैनिकांना समुद्राचे पाणी पिण्यायोग्य पाण्यात रूपांतर करता येते.
6. Indian Navy (भारतीय नौदल)
महत्त्वाचे अपडेट्स:
- INS Kaundinya ने 29 December 2025 रोजी Porbandar पासून Muscat कडे आपले पहिले विदेशी प्रवास केले.
- Anjadip, तिसरे ASW Shallow Water Craft, 22 December 2025 रोजी नौदलाला सुपूर्द झाले.
- INAS 335 “The Ospreys” INS Hansa, Goa मध्ये कार्यरत झाले; MH-60R Helicopters ऑपरेट होतात.
- Diving Support Craft DSC A20 कार्यरत झाले.
- Tri-Services Exercise “Trishul” भारतीय नौदल, लष्कर आणि हवाई दलाच्या सहभागाने पार पडले.
- Cyclone Ditwah नंतर, मानवतावादी मदतीसाठी Sri Lanka मध्ये Operation Sagar Bandhu सुरू झाले.
कपल्सचे नाव व कार्य:
- Taragiri (Nilgiri Class – Project 17A)
- INS Ikshak – Survey Vessel (Large)
- INS Mahe – Anti-Submarine Warfare Shallow Water Craft
- BY 528 Magdala – ASW SWC Launch
- LSAM-25 ACTCM Barge Inducted
- INS Sahyadri visited Busan Naval Harbour, South Korea
- INS Trinetra Firing Facility commissioned
- INS Abhay आणि INFAC T-82 decommissioned
- INS Androth commissioned
- India-Greece द्विपक्षीय प्रथम Maritime Exercise INS Trikand सोबत पार पडली
- INS Aravali Naval Base Gurugram मध्ये commission झाले
इतर महत्त्वाचे अपडेट्स:
- All-women sailing expedition “Samudra Pradakshina” Gateway of India पासून flagged off झाली.
- Udaygiri आणि Himgiri Stealth Frigates commission झाल्या.
- Ajay (ASW SWC) GRSE Kolkata मध्ये लाँच झाला.
- INS Nistar Diving Support Vessel 18 July 2025 रोजी commission झाली.
7. Indian Coast Guard (भारतीय किनारी संरक्षण दल)
नवीन कॅप्टन व सराव:
- Pollution Control Vessel Samudra Pratap 23 December 2025 रोजी inducted झाले.
- ICG Ship Amulya 19 December 2025 रोजी commission झाली.
- ICG Ship Sarthak Chabahar Port (Iran) भेट दिली.
- Coastal Security Exercise Sagar Kavach-02/25 Maharashtra व Goa किनारपट्टीवर पार पडली.
- ICG Ships Ajit आणि Aparajit लाँच झाले.
- NATPOLREX-X Pollution Response Exercise Chennai coastline वर पार पडली.
- ICGS Akshar Karaikal मध्ये commission झाली.
- ICGS Adamya Paradip Port मध्ये commission झाली.
- ICGS Atal Goa Shipyard Limited मध्ये लाँच झाले.
8. Defence Agreements & Collaborations
- India Optel Limited (IOL) ने Safran Electronics & Defense सोबत उत्पादन हस्तांतरण करारावर स्वाक्षरी केली:
- SIGMA 30N Digital Ring Laser Gyro Inertial Navigation System
- CM3-MR Direct Firing Sight
- Ministry of Defence ने Bharat Dynamics Limited सोबत ₹2,095.70 crore INVAR Anti-Tank Missiles साठी करार केला.
- भारत सरकारने HAL सोबत ₹62,370 crore मध्ये 97 LCA Tejas Mk-1A Fighter Aircraft खरेदीसाठी करार केला.
- MoD ने BEL सोबत ₹2,000 crore मध्ये Air Defence Fire Control Radars साठी करार केला.
9. Defence Appointments
- Air Marshal Tejbir Singh – Director General (Inspection & Safety)
- Vice Admiral Sanjay Sadhu – Controller of Warship Production & Acquisition
- Lt Gen Avinash Das – Commandant, Army Hospital (R&R), New Delhi
- Vishvajit Sahay – Controller General of Defence Accounts (CGDA)
- Lt Gen CG Muralidharan – Director General of Medical Services (Army)
- Shobha Gupta – Director General of Defence Estates
- Lt Gen Virendra Vats – Director General, NCC
- Lt Gen Pushpendra Singh – Vice Chief of Army Staff
- Vice Admiral Sanjay Vatsayan – 47th Vice Chief of Naval Staff
- Air Marshal Tejinder Singh – AOC-in-C, South Western Air Command
- Air Marshal Seethepalli Shrinivas – AOC-in-C, Training Command (IAF)
10. Miscellaneous Defence News
- Prime Minister ने Andhra Pradesh, Nimmaluru मध्ये Advanced Night Vision Factory उद्घाटन केली.
- Defence Minister Rajnath Singh ने CDS General Anil Chauhan लिखित “Ready, Relevant and Resurgent II: Shaping a Future Ready Force” पुस्तकाचे प्रकाशन केले.
- Army Hospital Delhi मध्ये भारतातील पहिले 3D Flex Aqueous Angiography with iStent Surgery यशस्वीरीत्या पार पडले.
- Border Roads Organisation (BRO) ने Jammu & Kashmir मध्ये Chatergala Pass (10,500 ft) येथे बचाव ऑपरेशन पार पाडले.
- Chief of Defence Staff General Anil Chauhan ने Military Quantum Mission Policy Framework प्रकाशित केला.
Policy चे चार प्रमुख स्तंभ:
- Quantum Communication
- Quantum Computing
- Quantum Sensing and Metrology
- Quantum Materials and Devices