[PDF] Defence Current Affairs in Marathi | 2026 Updated – Complete Notes

written by Ranjan

या पोस्टमध्ये Defence Current Affairs in Marathi [2026 Updated] संबंधित सर्व महत्त्वाचे अपडेट्स समाविष्ट आहेत. यात लष्करी सराव (Military Exercises), DRDO च्या नवीन प्रगती, भारतीय नौदलाचे अपडेट्स, भारतीय कोस्ट गार्डचे अपडेट्स, संरक्षण करार, महत्त्वाच्या नियुक्त्या व इतर महत्वाचे बातम्या आहेत. ही नोट्स SSC, RRB NTPC, UPSC आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी तयार होणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी अत्यंत उपयोगी आहेत.

1. द्विपक्षीय लष्करी सराव (Bilateral Military Exercises)

Edition Exercise Countries Involved Location Date
8th Ekatha Maldives Maldives 15–17 December 2025
5th Harimau Shakti Malaysia Rajasthan 05–18 December 2025
10th Garuda Shakti Indonesia Himachal Pradesh 03–12 December 2025
8th Garuda France France 27 November 2025
8th Ajeya Warrior UK Rajasthan 17–30 November 2025
– JAIMEX 2025 Japan Japan 16–18 October 2025
5th Samudra Shakti Indonesia Andhra Pradesh 14–17 October 2025
– KONKAN 2025 UK Western Coast of India 05–12 October 2025
12th SLINEX Sri Lanka Sri Lanka 14–18 August 2025
32nd SIMBEX Singapore Singapore 28 July – 01 August 2025

महत्त्वाची नोंद:
8th Garuda Exercise मध्ये भारतीय हवाई दलाने खालील विमानांसह भाग घेतला:

  • Su-30MKI Fighter Aircraft
  • IL-78 Air-to-Air Refuelling Aircraft
  • C-17 Globemaster III Transport Aircraft

2. संयुक्त लष्करी सराव (Joint Military Exercises)

Edition Exercise Country with India Location Date
2nd Desert Cyclone UAE Abu Dhabi, UAE 18–20 December 2025
14th Ekuverin Maldives Kerala, India 02–15 December 2025
19th Suryakiran Nepal Pithoragarh, Uttarakhand 25 Nov – 08 Dec 2025
11th Mitra Shakti Sri Lanka Belagavi, Karnataka 10–23 November 2025
4th AustraHind Australia Perth, Australia 13–26 October 2025
14th Maitree Thailand Umroi, Meghalaya 01–14 September 2025
21st Yudh Abhyas USA Alaska, USA 01–14 September 2025
14th Bold Kurukshetra Singapore Jodhpur, Rajasthan 27 July – 04 August 2025

3. बहुपक्षीय लष्करी सराव (Multilateral Military Exercises)

Exercise Countries Involved Date
ZAPAD Russia & Belarus 10–16 September 2025
Bright Star Egypt & USA 28 Aug – 10 Sep 2025
Khan Quest Mongolia 14–28 June 2025
Talisman Sabre Australia & USA 13 July – 04 Aug 2025

4. Exercise Malabar 2025

29th Edition of Exercise Malabar November 2025 मध्ये पार पडला.

स्थान: Guam (Northern Pacific Ocean)

सहभागी देश:

  • India
  • USA
  • Japan
  • Australia

भारतीय प्रतिनिधी: INS Sahyadri

पार्श्वभूमी:

  • Exercise Malabar 1992 मध्ये भारत आणि अमेरिका यांच्या द्विपक्षीय नौदल सराव म्हणून सुरु झाला.
  • Japan 2015 मध्ये सामील झाला.
  • Australia 2020 मध्ये सामील झाला.

5. DRDO (Defence Research and Development Organisation)

मिसाईल चाचण्या आणि संरक्षण प्रगती:

  • 31 December 2025 रोजी DRDO ने Odisha किनाऱ्यावरून Pralay Missile दोन Salvo Launch यशस्वीरीत्या केले.
  • DRDO ने Next Generation Akash Missile (Akash-NG) चे User Evaluation Trials पूर्ण केले.
  • DRDO च्या Naval Science & Technological Laboratory (NSTL), Visakhapatnam ने Mine Countermeasure Mission साठी Man-portable Autonomous Underwater Vehicles विकसित केले.
  • DRDO ने विकसित केलेला Military Combat Parachute System (MCPS) 32,000 फूट उंचीवरून Combat Freefall Jump यशस्वीरीत्या केला.
  • DRDO ने Intermediate Range Agni-Prime Missile Rail-based Mobile Launcher वरून लाँच केला.
  • 28 आणि 29 July 2025 रोजी Pralay Missile चे दोन यशस्वी Flight Tests पार पडले.
  • ULPGM-V3 (UAV Launched Precision Guided Missile) चे Flight Trials NOAR, Kurnool, Andhra Pradesh मध्ये पार पडले.
  • Pinaka Long Range Guided Rocket (LRGR-120) ची Maiden Test 29 December 2025 रोजी Chandipur मध्ये पार पडली.
  • Agni-5 ballistic missile यशस्वीरीत्या 20 August 2025 रोजी चाचणी केली गेली.
  • DRDO ने Integrated Air Defence Weapon System (IADWS) ची Maiden Test 23 August 2025 रोजी केली.
  • Prithvi-II आणि Agni-I Missiles 17 July 2025 रोजी चाचणीसाठी लाँच झाले.
  • 16 July 2025 रोजी Akash Prime ने Ladakh मध्ये दोन High-Speed Unmanned Targets नष्ट केले.
  • DRDO आणि IAF ने Su-30 MKI Aircraft वरून Astra Beyond Visual Range Air-to-Air Missile (BVRAAM) 11 July 2025 रोजी यशस्वीरीत्या चाचणी केली.
  • DRDL ने Actively Cooled Scramjet Combustor ची लांब Ground Test केली आणि 12 मिनिटांचा रन टाइम मिळवला.
  • DRDO ने Man Portable Anti-Tank Guided Missile (MPATGM) Ahilya Nagar, Maharashtra मध्ये Top Attack Capability सह यशस्वीरीत्या चाचणी केली.
  • DRDO ने सैनिकांसाठी SWaDeS (Sea Water Desalination System) विकसित केले, ज्यामुळे तटीय आणि दुर्गम भागातील सैनिकांना समुद्राचे पाणी पिण्यायोग्य पाण्यात रूपांतर करता येते.

6. Indian Navy (भारतीय नौदल)

महत्त्वाचे अपडेट्स:

  • INS Kaundinya ने 29 December 2025 रोजी Porbandar पासून Muscat कडे आपले पहिले विदेशी प्रवास केले.
  • Anjadip, तिसरे ASW Shallow Water Craft, 22 December 2025 रोजी नौदलाला सुपूर्द झाले.
  • INAS 335 “The Ospreys” INS Hansa, Goa मध्ये कार्यरत झाले; MH-60R Helicopters ऑपरेट होतात.
  • Diving Support Craft DSC A20 कार्यरत झाले.
  • Tri-Services Exercise “Trishul” भारतीय नौदल, लष्कर आणि हवाई दलाच्या सहभागाने पार पडले.
  • Cyclone Ditwah नंतर, मानवतावादी मदतीसाठी Sri Lanka मध्ये Operation Sagar Bandhu सुरू झाले.

कपल्सचे नाव व कार्य:

  • Taragiri (Nilgiri Class – Project 17A)
  • INS Ikshak – Survey Vessel (Large)
  • INS Mahe – Anti-Submarine Warfare Shallow Water Craft
  • BY 528 Magdala – ASW SWC Launch
  • LSAM-25 ACTCM Barge Inducted
  • INS Sahyadri visited Busan Naval Harbour, South Korea
  • INS Trinetra Firing Facility commissioned
  • INS Abhay आणि INFAC T-82 decommissioned
  • INS Androth commissioned
  • India-Greece द्विपक्षीय प्रथम Maritime Exercise INS Trikand सोबत पार पडली
  • INS Aravali Naval Base Gurugram मध्ये commission झाले

इतर महत्त्वाचे अपडेट्स:

  • All-women sailing expedition “Samudra Pradakshina” Gateway of India पासून flagged off झाली.
  • Udaygiri आणि Himgiri Stealth Frigates commission झाल्या.
  • Ajay (ASW SWC) GRSE Kolkata मध्ये लाँच झाला.
  • INS Nistar Diving Support Vessel 18 July 2025 रोजी commission झाली.

7. Indian Coast Guard (भारतीय किनारी संरक्षण दल)

नवीन कॅप्टन व सराव:

  • Pollution Control Vessel Samudra Pratap 23 December 2025 रोजी inducted झाले.
  • ICG Ship Amulya 19 December 2025 रोजी commission झाली.
  • ICG Ship Sarthak Chabahar Port (Iran) भेट दिली.
  • Coastal Security Exercise Sagar Kavach-02/25 Maharashtra व Goa किनारपट्टीवर पार पडली.
  • ICG Ships Ajit आणि Aparajit लाँच झाले.
  • NATPOLREX-X Pollution Response Exercise Chennai coastline वर पार पडली.
  • ICGS Akshar Karaikal मध्ये commission झाली.
  • ICGS Adamya Paradip Port मध्ये commission झाली.
  • ICGS Atal Goa Shipyard Limited मध्ये लाँच झाले.

8. Defence Agreements & Collaborations

  • India Optel Limited (IOL) ने Safran Electronics & Defense सोबत उत्पादन हस्तांतरण करारावर स्वाक्षरी केली:

    • SIGMA 30N Digital Ring Laser Gyro Inertial Navigation System
    • CM3-MR Direct Firing Sight

  • Ministry of Defence ने Bharat Dynamics Limited सोबत ₹2,095.70 crore INVAR Anti-Tank Missiles साठी करार केला.
  • भारत सरकारने HAL सोबत ₹62,370 crore मध्ये 97 LCA Tejas Mk-1A Fighter Aircraft खरेदीसाठी करार केला.
  • MoD ने BEL सोबत ₹2,000 crore मध्ये Air Defence Fire Control Radars साठी करार केला.

9. Defence Appointments

  • Air Marshal Tejbir Singh – Director General (Inspection & Safety)
  • Vice Admiral Sanjay Sadhu – Controller of Warship Production & Acquisition
  • Lt Gen Avinash Das – Commandant, Army Hospital (R&R), New Delhi
  • Vishvajit Sahay – Controller General of Defence Accounts (CGDA)
  • Lt Gen CG Muralidharan – Director General of Medical Services (Army)
  • Shobha Gupta – Director General of Defence Estates
  • Lt Gen Virendra Vats – Director General, NCC
  • Lt Gen Pushpendra Singh – Vice Chief of Army Staff
  • Vice Admiral Sanjay Vatsayan – 47th Vice Chief of Naval Staff
  • Air Marshal Tejinder Singh – AOC-in-C, South Western Air Command
  • Air Marshal Seethepalli Shrinivas – AOC-in-C, Training Command (IAF)

10. Miscellaneous Defence News

  • Prime Minister ने Andhra Pradesh, Nimmaluru मध्ये Advanced Night Vision Factory उद्घाटन केली.
  • Defence Minister Rajnath Singh ने CDS General Anil Chauhan लिखित “Ready, Relevant and Resurgent II: Shaping a Future Ready Force” पुस्तकाचे प्रकाशन केले.
  • Army Hospital Delhi मध्ये भारतातील पहिले 3D Flex Aqueous Angiography with iStent Surgery यशस्वीरीत्या पार पडले.
  • Border Roads Organisation (BRO) ने Jammu & Kashmir मध्ये Chatergala Pass (10,500 ft) येथे बचाव ऑपरेशन पार पाडले.
  • Chief of Defence Staff General Anil Chauhan ने Military Quantum Mission Policy Framework प्रकाशित केला.

Policy चे चार प्रमुख स्तंभ:

  • Quantum Communication
  • Quantum Computing
  • Quantum Sensing and Metrology
  • Quantum Materials and Devices