Parmar SSC Fatman + Lucent అందించిన Geography Notes PDF: The Earth, Latitude & Longitude in Telugu ను డౌన్‌లోడ్ చేసుకోండి. ఈ నోట్స్ SSC, Railway, WBCS, UPSC మరియు ఇతర పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడతాయి.

భూమి (THE EARTH)

భూమి ఆకారం

• భూమి ఆకారం Geoid లేదా Oblate Spheroid. అంటే భూమి పైభాగం మరియు దిగువ భాగంలో కొద్దిగా చదునుగా ఉండి, మధ్య భాగంలో ఉబ్బుగా ఉంటుంది.

• కారణం: భూమి భ్రమణం వల్ల ఏర్పడే కేంద్రపసారక బలం (Centrifugal Force).

భూమి వ్యాసార్థం

• భూమధ్యరేఖ వ్యాసార్థం (Equatorial Radius): 6378 km

• ధ్రువ వ్యాసార్థం (Polar Radius): 6357 km

• సగటు వ్యాసార్థం (Mean Radius): 6371 km

భూమి చుట్టుకొలత

• ధ్రువ చుట్టుకొలత (Polar Circumference): 40,007.863 km

• భూమధ్యరేఖ చుట్టుకొలత (Equatorial Circumference): 40,075 km

• సగటు చుట్టుకొలత (Mean Circumference): 40,040 km

• భూమధ్యరేఖ వేగం > ధ్రువ వేగం

• భూమధ్యరేఖ వ్యాసార్థం > ధ్రువ వ్యాసార్థం

• భూమధ్యరేఖ చుట్టుకొలత > ధ్రువ చుట్టుకొలత

• (భూమి భూమధ్యరేఖ వద్ద ఉబ్బుగా మరియు ధ్రువాల వద్ద చదునుగా ఉండటం వల్ల)

• 23½° N – కర్కాటక రేఖ (Tropic of Cancer)

భూమి భ్రమణం (Rotation of Earth)

• భూమి తన అక్షంపై పశ్చిమం నుండి తూర్పు దిశగా (గడియార ముల్లలకు వ్యతిరేక దిశలో) తిరుగుతుంది.

• భూమి ఒక పూర్తి భ్రమణం = 23 hours 56 minutes 4 seconds

• భ్రమణ వేగం భూమధ్యరేఖ వద్ద అత్యధికంగా, ధ్రువాల వద్ద అత్యల్పంగా ఉంటుంది.

• భూమి భ్రమణం వల్లే పగలు మరియు రాత్రి ఏర్పడతాయి.

భూమి పరిభ్రమణం (Revolution of Earth)

• భూమి సూర్యుని చుట్టూ దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యలో (Elliptical Orbit) తిరుగుతుంది.

• ఒక పూర్తి పరిభ్రమణం = 365 days 6 hours 9 minutes 9 seconds

• కక్ష్య వేగం (Orbital Speed) = 29.8 km/sec

• బుధుడు (Mercury) అత్యధిక కక్ష్య వేగం కలిగిన గ్రహం.

• నెప్ట్యూన్ (Neptune) అత్యల్ప కక్ష్య వేగం కలిగిన గ్రహం.

• భూమి పరిభ్రమణం మరియు దాని అక్ష వంపు ఋతువులకు కారణం అవుతాయి.

సూర్యుడు మరియు చంద్రుని నుండి భూమి దూరం

సూర్యుడు

• ఒక గ్రహం తన కక్ష్యలో సూర్యునికి అత్యంత సమీపంగా ఉండే స్థానాన్ని Perihelion (ఉపసౌర స్థానం) అంటారు.

• 3rd January న భూమి సూర్యునికి అత్యంత సమీపంలో ఉంటుంది (147 million km).

• ఒక గ్రహం తన కక్ష్యలో సూర్యుని నుండి అత్యంత దూరంగా ఉండే స్థానాన్ని Aphelion (అపసౌర స్థానం) అంటారు.

• 4th July న భూమి సూర్యునికి అత్యంత దూరంలో ఉంటుంది (152 million km).

చంద్రుడు

• చంద్రుని కక్ష్యలో భూమికి అత్యంత సమీపంగా ఉండే స్థానాన్ని Perigee (ఉపభూ స్థానం) అంటారు.

• Perigee సమయంలో చంద్రుడు ఆకాశంలో పెద్దగా కనిపిస్తాడు.

• చంద్రుని కక్ష్యలో భూమికి అత్యంత దూరంగా ఉండే స్థానాన్ని Apogee (అపభూ స్థానం) అంటారు.

• Apogee సమయంలో చంద్రుని వల్ల ఏర్పడే అలల ప్రభావం తక్కువగా ఉంటుంది.

భూమి అక్ష వంపు

• అక్ష వంపు (Axial Inclination) = 23½°

• కక్ష్య వంపు (Orbital Inclination) = 66½°

అక్షాంశాలు మరియు రేఖాంశాలు (LATITUDE AND LONGITUDE)

అక్షాంశాలు (Latitude)

• ఇవి భూమిపై తూర్పు నుండి పడమర వరకు గీయబడిన ఊహాత్మక సమాంతర రేఖలు.

• ఇది భూమధ్యరేఖ నుండి ఏదైనా స్థలానికి ఉన్న కోణీయ దూరం.

• మొత్తం అక్షాంశాలు = 181

• ప్రతి అక్షాంశం మధ్య దూరం సమానంగా ఉంటుంది.

• 1° అక్షాంశం = 111 km

ముఖ్యమైన అక్షాంశాలు

• 0° – భూమధ్యరేఖ (Equator)

• 23½° N – కర్కాటక రేఖ (Tropic of Cancer)

• 66½° N – ఆర్కిటిక్ వృత్తం (Arctic Circle)

• 23½° S – మకర రేఖ (Tropic of Capricorn)

• 66½° S – అంటార్కిటిక్ వృత్తం (Antarctic Circle)

• భూమధ్యరేఖ నుండి ధ్రువాల వరకు ఉన్న అన్ని సమాంతర వృత్తాలను Parallels of Latitude అంటారు.

• అత్యంత పెద్ద అక్షాంశం: భూమధ్యరేఖ

• అత్యంత చిన్న అక్షాంశాలు: ఉత్తర మరియు దక్షిణ ధ్రువాలు

రేఖాంశాలు (Longitude)

• ఇవి భూమిపై ఉత్తరం నుండి దక్షిణం వరకు గీయబడిన ఊహాత్మక నిలువు రేఖలు.

• రేఖాంశాల మధ్య దూరం భూమధ్యరేఖ నుండి ధ్రువాల వైపు తగ్గుతూ ఉంటుంది.

• ధ్రువాల వద్ద దూరం 0, భూమధ్యరేఖ వద్ద గరిష్ఠంగా (111.32 km) ఉంటుంది.

• మొత్తం రేఖాంశాలు = 360

ముఖ్యమైన మధ్యాహ్న రేఖలు

• Prime Meridian = 0° Longitude

• International Date Line = 180° Meridian

• Prime Meridian ను Greenwich Meridian లేదా International Meridian అని కూడా పిలుస్తారు.

ఇది ఈ దేశాల గుండా వెళుతుంది:

• United Kingdom

• France

• Spain

• Algeria

• Mali

• Burkina Faso

• Ghana

• Togo

గుర్తుంచుకోవడానికి చిట్కా

BSF GAme in TOGO KINGDOM

రేఖాంశాల ఆధారంగా సమయ గణన

• 360° = 24 hours

• 15° = 1 hour

• 1° = 4 minutes

• భూమి 1 hour లో 15° తిరుగుతుంది.

• భూమి 4 minutes లో 1° తిరుగుతుంది.

• Prime Meridian నుండి తూర్పు వైపు వెళ్లినప్పుడు ప్రతి 15° కు 1 hour సమయం పెరుగుతుంది.

• Prime Meridian నుండి పడమర వైపు వెళ్లినప్పుడు ప్రతి 15° కు 1 hour సమయం తగ్గుతుంది.

సమయ మండలాలు (Time Zones)

• భూమి 24 Time Zones గా విభజించబడింది.

• France కు అత్యధికంగా 13 Time Zones ఉన్నాయి.

• Russia కు 11 Time Zones ఉన్నాయి.

• USA కు 6 Time Zones ఉన్నాయి.

Isochrones

• ఒకే ప్రయాణ సమయం కలిగిన ప్రాంతాలను కలిపే రేఖలు.

అంతర్జాతీయ తేదీ రేఖ (International Date Line)

• ఇది పసిఫిక్ మహాసముద్రం గుండా వెళ్లే ఊహాత్మక వంకర రేఖ.

• ఇక్కడ తేదీ మారుతుంది.

• తూర్పు నుండి పడమరకు (Japan నుండి USA వరకు) దాటినప్పుడు 1 day తీసివేయబడుతుంది.

• అంటే వ్యక్తి 1 day పొందుతాడు. వ్యతిరేక దిశలో వెళితే 1 day కోల్పోతాడు.

మహా వృత్తం (Great Circle)

• గోళంపై గీయగలిగే అతిపెద్ద వృత్తాన్ని Great Circle అంటారు.

• ఇది భూమిని రెండు సమాన అర్ధగోళాలుగా విభజిస్తుంది.

• అన్ని రేఖాంశాలు Great Circle లు.

• Equator (0° Latitude) మాత్రమే Great Circle అయిన అక్షాంశం.

అయనాంతాలు మరియు విషువత్తులు (SOLSTICE AND EQUINOX)

అయనాంతం (Solstice)

• సంవత్సరంలో రెండుసార్లు జరిగే ఖగోళ సంఘటన. ఈ సమయంలో సూర్యుడు ఆకాశంలో తన అత్యున్నత లేదా అత్యల్ప స్థానాన్ని చేరుకుంటాడు. దీని వల్ల సంవత్సరంలోని అత్యంత పొడవైన రోజు లేదా అత్యంత చిన్న రోజు ఏర్పడుతుంది.

వేసవి అయనాంతం (Summer Solstice)

• 21st June న జరుగుతుంది.

• ఉత్తర అర్ధగోళంలో ఇది సంవత్సరంలోని అత్యంత పొడవైన రోజు.

• సూర్యుని నిలువు కిరణాలు కర్కాటక రేఖ (Tropic of Cancer) పై నేరుగా పడతాయి.

• ఉత్తర అర్ధగోళం ఎక్కువ వేడిని పొందుతుంది.

• ఉత్తర ధ్రువంపై నిరంతరంగా 6 months పాటు సూర్యకాంతి ఉంటుంది.

శీతాకాల అయనాంతం (Winter Solstice)

• 22nd December న జరుగుతుంది.

• ఉత్తర అర్ధగోళంలో ఇది సంవత్సరంలోని అత్యంత చిన్న రోజు మరియు అత్యంత పొడవైన రాత్రి.

• సూర్యుని నిలువు కిరణాలు మకర రేఖ (Tropic of Capricorn) పై నేరుగా పడతాయి.

• దక్షిణ అర్ధగోళం ఎక్కువ వేడిని పొందుతుంది.

• దక్షిణ ధ్రువంపై నిరంతరంగా 6 months పాటు సూర్యకాంతి ఉంటుంది.

విషువత్తు (Equinox)

• ఈ సమయంలో పగలు మరియు రాత్రి దాదాపు సమానంగా ఉంటాయి.

• ఏ ధ్రువమూ సూర్యుని వైపు వంగి ఉండదు.

వసంత విషువత్తు (Vernal or Spring Equinox)

• 21st March

శరదృతు విషువత్తు (Autumnal or Fall Equinox)

• 23rd September

గ్రహణాలు (ECLIPSES)

సూర్యగ్రహణం (Solar Eclipse)

• చంద్రుడు భూమి మరియు సూర్యుని మధ్యకు వచ్చినప్పుడు సూర్యగ్రహణం ఏర్పడుతుంది.

• చంద్రుని నీడ భూమిపై పడుతుంది.

• ఇది అమావాస్య (New Moon / Amavasya) రోజున మాత్రమే సంభవిస్తుంది.

చంద్రగ్రహణం (Lunar Eclipse)

• భూమి సూర్యుడు మరియు చంద్రుని మధ్యకు వచ్చినప్పుడు చంద్రగ్రహణం ఏర్పడుతుంది.

• భూమి నీడ చంద్రునిపై పడుతుంది.

• ఇది పౌర్ణమి (Full Moon / Purnima) రోజున మాత్రమే సంభవిస్తుంది.

ఎర్ర చంద్రుడు (Red Moon)

• భూమి సూర్యకాంతిని అడ్డుకున్నప్పుడు కాంతి వక్రీభవనం (Refraction) కారణంగా నీలి కాంతి ఎక్కువగా వ్యాపించి కనుమరుగవుతుంది.

• ఎరుపు కాంతి తక్కువగా వ్యాపించడంతో చంద్రుని చేరుతుంది.

• అందువల్ల చంద్రుడు ఎర్రగా కనిపిస్తాడు.

బ్లూ మూన్ (Blue Moon)

• ఒకే క్యాలెండర్ నెలలో 2 Full Moon లు సంభవిస్తే దానిని Blue Moon అంటారు.

సూర్యగ్రహణం రకాలు

• Partial Eclipse (పాక్షిక సూర్యగ్రహణం)

• Annular Eclipse (వలయాకార సూర్యగ్రహణం)

• Total Eclipse (సంపూర్ణ సూర్యగ్రహణం)

సూపర్ మూన్ (Supermoon)

• పౌర్ణమి సమయంలో చంద్రుడు భూమికి అత్యంత సమీపంగా ఉన్నప్పుడు Supermoon ఏర్పడుతుంది.

• ఈ సమయంలో చంద్రుడు సాధారణం కంటే పెద్దగా కనిపిస్తాడు.

సైజిజీ (Syzygy)

• సూర్యుడు, చంద్రుడు మరియు భూమి ఒకే సరళరేఖలో ఉన్నప్పుడు ఆ అమరికను Syzygy అంటారు.

ఉష్ణ మండలం, సమశీతోష్ణ మండలం మరియు శీత మండలం

ఉష్ణ మండలం (Torrid Zone)

• భూమిపై అత్యంత వేడిగా ఉండే ప్రాంతం.

• సూర్యుని నిలువు కిరణాలు నేరుగా పడతాయి.

• Tropic of Cancer మరియు Tropic of Capricorn మధ్యలో ఉంటుంది.

సమశీతోష్ణ మండలం (Temperate Zone)

• Tropic of Cancer మరియు Arctic Circle మధ్య ప్రాంతం.

• Tropic of Capricorn మరియు Antarctic Circle మధ్య ప్రాంతం.

• ఈ ప్రాంతానికి సూర్యుని వాలుగా వచ్చే కిరణాలు అందుతాయి.

శీత మండలం (Frigid Zone)

• భూమిపై అత్యంత చల్లని ప్రాంతం.

• ఇక్కడ 6 months పగలు మరియు 6 months రాత్రి ఉంటుంది.

• భూమి అక్ష వంపు కారణంగా ఈ పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.

• Arctic Circle (66½° N) కు ఉత్తరంగా మరియు Antarctic Circle (66½° S) కు దక్షిణంగా ఉంటుంది.

ఆటుపోట్లు (TIDES)

ఆటుపోట్లు (Tides)

• సముద్ర జలమట్టం క్రమంగా పైకి లేచడం మరియు కిందకు దిగడాన్ని ఆటుపోట్లు అంటారు.

• చంద్రుడు మరియు సూర్యుని గురుత్వాకర్షణ శక్తుల వల్ల ఆటుపోట్లు ఏర్పడతాయి.

• ఆటుపోట్లు 2 రకాలుగా ఉంటాయి.

Neap Tides (చిన్న ఆటుపోట్లు)

• భూమి, చంద్రుడు మరియు సూర్యుడు ఒకదానికొకటి లంబంగా ఉన్నప్పుడు ఏర్పడతాయి.

• ఆటుపోట్ల ఎత్తు తక్కువగా ఉంటుంది.

Spring Tides (పెద్ద ఆటుపోట్లు)

• భూమి, చంద్రుడు మరియు సూర్యుడు ఒకే సరళరేఖలో ఉన్నప్పుడు ఏర్పడతాయి.

• ఆటుపోట్ల ఎత్తు ఎక్కువగా ఉంటుంది.

Neap Tides

• భూమి, చంద్రుడు మరియు సూర్యుడు 90° కోణంలో ఉంటారు.

• గురుత్వాకర్షణ శక్తులు ఒకదానిని మరొకటి కొంతవరకు వ్యతిరేకిస్తాయి.

• అందువల్ల ఆటుపోట్ల ఎత్తు తక్కువగా ఉంటుంది.

Spring Tides

• భూమి, చంద్రుడు మరియు సూర్యుడు ఒకే సరళరేఖలో ఉంటారు.

• గురుత్వాకర్షణ శక్తులు కలసి పనిచేస్తాయి.

• అందువల్ల అత్యంత ఎత్తైన ఆటుపోట్లు ఏర్పడతాయి.

• అమావాస్య మరియు పౌర్ణమి రోజుల్లో Spring Tides ఏర్పడతాయి.

• మొదటి పాదం (First Quarter) మరియు చివరి పాదం (Last Quarter) చంద్ర దశలలో Neap Tides ఏర్పడతాయి.