[PDF] Science & Technology Current Affairs in Gujarati 2025–2026

આ પોસ્ટમાં Science & Technology Current Affairs in Gujarati સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ વૈજ્ઞાનિક વિકાસ, અંતરિક્ષ મિશન, શોધો અને ટેકનોલોજી અપડેટ્સને સંકલિત કરવામાં આવ્યા છે. આ માહિતી SSC, RRB NTPC, UPSC, Railway, State PSC અને અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે ખૂબ જ ઉપયોગી છે. આ Science & Technology Current Affairs in Gujarati નોંધો ઉમેદવારોને પરીક્ષા તૈયારી દરમિયાન ઝડપી રિવિઝન કરવામાં મદદ કરશે.

SpaDeX (Space Docking Experiment)

SpaDeX (Space Docking Experiment) એ ISRO દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલ ઓછા ખર્ચવાળું ટેકનોલોજી પ્રયોગ મિશન છે. આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા અંતરિક્ષમાં rendezvous, docking અને undocking ટેકનોલોજીનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું.

આ મિશનમાં બે નાના ઉપગ્રહોનો ઉપયોગ થયો:

SDX01 (Chaser)
SDX02 (Target)

દરેક ઉપગ્રહનું વજન લગભગ 220 કિલોગ્રામ છે.

આ ઉપગ્રહોને 474 કિમી ઊંચાઈના Low Earth Orbit માં 55° inclination સાથે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા.

Launch

30 ડિસેમ્બર 2024 – PSLV-C60 રોકેટ દ્વારા લોન્ચ કરવામાં આવ્યું.

ઉપગ્રહોને શરૂઆતમાં 10–20 કિમી અંતરે અલગ કરવામાં આવ્યા અને પછી rendezvous પ્રક્રિયા કરવામાં આવી.

Docking

16 જાન્યુઆરી 2025 – લગભગ 15 મીટર અંતરથી ચોક્કસ નિયંત્રણ દ્વારા docking સફળતાપૂર્વક કરવામાં આવ્યું.

Undocking

13 માર્ચ 2025 – undocking સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયું.

આ મિશન બેંગલુરુ, લખનૌ અને મોરિશિયસ ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનો દ્વારા મોનીટર કરવામાં આવ્યું.

Payload

PS4-Orbital Experiment Module (POEM) નો ઉપયોગ થયો, જે PSLV રોકેટના spent fourth stage નો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવ્યું.

મહત્વ

આ મિશન સાથે ભારત અંતરિક્ષમાં docking ટેકનોલોજી ધરાવતું વિશ્વનું 4મું દેશ બન્યું.

આ ટેકનોલોજી અગાઉ માત્ર USA, Russia અને China પાસે જ હતી.

Axiom Mission 4 (Ax-4)

Axiom Mission 4 (Ax-4) એ International Space Station (ISS) તરફ મોકલાયેલ એક private crewed spaceflight mission છે.

આ મિશન Axiom Space, SpaceX અને NASA ના સહકારથી આયોજિત કરવામાં આવ્યું.

Launch

25 જૂન 2025 – Kennedy Space Center પરથી લોન્ચ કરવામાં આવ્યું.

Crew Members

Commander: Peggy Whitson (USA) – 5મો અંતરિક્ષ પ્રવાસ
Pilot: Shubhanshu Shukla (ISRO, India) – પ્રથમ અંતરિક્ષ પ્રવાસ
Crew: Slawosz Uznanski-Wisniewski (Poland)
Crew: Tibor Kapu (Hungary)

Rocket: Falcon-9

મહત્વપૂર્ણ બાબત

આ મિશનમાં Crew Dragon Grace capsule નું પરીક્ષણ થયું, જે ભવિષ્યના Moon અને Mars exploration missions માટે ઉપયોગી થશે.

Third Launch Pad

ISRO Satish Dhawan Space Centre, Sriharikota ખાતે Third Launch Pad (TLP) બનાવી રહ્યું છે.

આનો ઉપયોગ Next Generation Launch Vehicle (NGLV) જેવા મોટા રોકેટ લોન્ચ કરવા માટે થશે.

ઉદ્દેશ્યો

Launch capacity વધારવી
આધુનિક રોકેટ લોન્ચ કરવાની સુવિધા
Gaganyaan human spaceflight mission માટે સપોર્ટ

SSLV Launch Complex

Small Satellite Launch Vehicle (SSLV) માટે એક અલગ launch complex બનાવવામાં આવી રહ્યો છે.

સ્થાન: Kulasekarapattinam, Tuticorin District, Tamil Nadu.

NISAR Mission

NISAR (NASA-ISRO Synthetic Aperture Radar) એક મહત્વપૂર્ણ સંયુક્ત ઉપગ્રહ મિશન છે.

આ પ્રોજેક્ટ NASA અને ISRO ના સહકારથી બનાવવામાં આવ્યો છે.

Launch

30 જુલાઈ 2025 – Satish Dhawan Space Centre પરથી લોન્ચ કરવામાં આવ્યું.

વિગતો

Weight: 2392 kg
Rocket: GSLV Mk II (GSLV-F16)

વિશેષતા

આ dual-frequency radar ધરાવતો વિશ્વનો પ્રથમ Earth observation satellite છે.

L-band (24 cm)
S-band (12 cm)

Orbit

747 km Sun-synchronous orbit
Orbital period: 100 minutes
Repeat cycle: 12 days

ISRO Major Launches 2025

100th Launch

Mission: GSLV-F15 / NVS-02
Date: 29 January 2025
Payload: NavIC Navigation Satellite
Orbit: GTO
Mass: 2250 kg

101st Launch

Mission: PSLV-C61 / EOS-09
Date: 18 May 2025
Orbit: Sun-Synchronous Polar Orbit
Mass: 1696 kg

CROPS (Compact Research Module for Orbital Plant Studies)

CROPS અંતરિક્ષમાં પૌધોના વિકાસનો અભ્યાસ કરવા માટે બનાવાયેલ unmanned experimental module છે.

CROPS-1 Mission

અંતરિક્ષમાં seed germination અને plant growth નો અભ્યાસ કરવો મુખ્ય હેતુ છે.

Platform

POEM-4 (PSLV-C60 mission)

Plant Used

Cowpea (Vigna unguiculata)

Space Analog Mission

ISRO એ Ladakh રાજ્યના Tso Kar Valley વિસ્તારમાં Space Analog Mission આયોજિત કર્યું.

આ મિશન દ્વારા પૃથ્વી પર અંતરિક્ષ જેવી પરિસ્થિતિમાં વિવિધ પરીક્ષણો કરવામાં આવે છે.

CMS-03 Communication Satellite

Launch Vehicle: LVM3-M5
Date: 2 November 2025
Satellite: CMS-03 (GSAT-7R)

વિગતો

Weight: લગભગ 4400 kg

મહત્વ

આ ભારતમાંથી લોન્ચ કરાયેલ સૌથી ભારે communication satellite છે.

Coverage

Indian Ocean Region અને આસપાસના વિસ્તારો.

Operational Life

15 વર્ષ

New Exoplanet Discovery

Physical Research Laboratory (PRL), Ahmedabad ના વૈજ્ઞાનિકોએ એક નવું exoplanet શોધ્યું છે.

Planet

TOI-6038A b

Features

Sub-Saturn size planet
Mass: 78.5 Earth masses
Radius: 6.41 Earth radii

Samudrayaan Mission

Samudrayaan Mission ભારતનું deep ocean exploration mission છે.

Goal

6000 મીટર ઊંડાઈ સુધી 3 લોકોને સમુદ્રમાં મોકલવા.

Operational Endurance

12 કલાક

Emergency Support

96 કલાક

Vehicle

MATSYA-6000

Developed by

NIOT (National Institute of Ocean Technology), Chennai

Scramjet Engine Test

DRDL Hyderabad માં Active-Cooled Scramjet combustor નું સફળ પરીક્ષણ થયું.

Ground testing: 1000 seconds કરતાં વધુ સમય ચાલ્યું.

India Space Vision

2027: Gaganyaan – ભારતનું પ્રથમ human spaceflight
2028: Chandrayaan-4 lunar sample return mission
2032: NGLV reusable launch vehicle
2035: Bharatiya Antariksha Station
2040: ભારતીય અંતરિક્ષ યાત્રીઓને ચંદ્ર પર મોકલવાનો લક્ષ્ય

SPHEREx Telescope

NASA SPHEREx Space Telescope લોન્ચ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે.

Goal

Big Bang પછી બ્રહ્માંડના વિકાસનો અભ્યાસ.

Mission

450 million galaxies નું નકશાંકન કરવું.

Awards & Achievements

Dr Tessy Thomas, જેને “Missile Woman of India” કહેવામાં આવે છે.

તેમને 8th Dr Paulos Mar Gregorios Award 2025 મળ્યો.

Skyroot Space Developments

Prime Minister Narendra Modi એ હૈદરાબાદમાં Skyroot Infinity Campus નું ઉદ્ઘાટન કર્યું.

સાથે Vikram-I orbital rocket પણ રજૂ કરવામાં આવ્યો.

Earlier

2022 માં Vikram-S sub-orbital rocket લોન્ચ થયો હતો.

DRDO Rocket Sled Test

fighter aircraft escape system માટે high-speed rocket sled test કરવામાં આવ્યો.

Location

Terminal Ballistics Research Laboratory, Chandigarh

Climate Research

ARIES (Nainital) અને ISRO SPL (Thiruvananthapuram) ના વૈજ્ઞાનિકોએ Asian Summer Monsoon દરમિયાન vertical air motion પર અભ્યાસ કર્યો.

BlueBird Block-2 Satellite

ISRO LVM3-M6 રોકેટ દ્વારા લોન્ચ કરવામાં આવ્યો.

Purpose

Direct-to-mobile satellite connectivity પૂરી પાડવી.

Hansa-3 (NG) Aircraft

Dr Jitendra Singh એ ભારતમાં બનેલું Hansa-3 (NG) trainer aircraft લોન્ચ કર્યું.

Features

Two-seater aircraft
Pilot training (PPL & CPL)

Galaxy Discovery

NCRA-TIFR Pune ના વૈજ્ઞાનિકોએ Alaknanda galaxy શોધી.

GlowCas9

Bose Institute, Kolkata ના વૈજ્ઞાનિકોએ GlowCas9 protein વિકસાવ્યો.

Feature

Gene editing થાય ત્યારે આ protein પ્રકાશિત થાય છે.

Hydrogen Water Taxi

ભારતની પ્રથમ hydrogen-powered water taxi service શરૂ થઈ.

Location

Varanasi, Uttar Pradesh

Built by

Cochin Shipyard Ltd

Indigenous Microprocessor

DHRUV64 – ભારતનો પ્રથમ 1.0 GHz 64-bit RISC-V microprocessor

Developed by

C-DAC

NASA MAVEN Mission

NASA નું MAVEN orbiter 6 December 2025 ના રોજ Mars પાછળ જતા સંપર્ક ગુમાવ્યો.

Supercomputers

PARAM Rudra – IIT Patna
PARAM Shakti – IIT Madras

Other Important Updates

India Mobile Congress 2025 – New Delhi
International Astronautical Congress 2025 – Sydney
ACOSTI – Blue Economy projects launched
CSIR Scheme approved – ₹2277.397 crore
Dr Geetha Vani Rayasam – Director, CSIR-NIScPR
India’s space economy projected to reach $44 billion by 2033