[PDF] Defence Current Affairs in Nepali | 2026 Updated – पूर्ण नोट्स

written by Ranjan

यस पोस्टमा Defence Current Affairs in Nepali [2026 Updated] सम्बन्धी महत्वपूर्ण जानकारी दिइएको छ। यसमा सैन्य अभ्यास (Military Exercises), DRDO का नयाँ प्रगतिहरू, भारतीय नौसेनाका मुख्य अपडेटहरू, भारतीय तटीय सुरक्षा बलका समाचार, सुरक्षा सम्झौता र महत्वपूर्ण नियुक्तिहरू समावेश छन्। यी नोट्स SSC, RRB NTPC, UPSC र अन्य प्रतियोगी परीक्षाका लागि तयारी गर्ने विद्यार्थीहरूका लागि अत्यन्त उपयोगी हुनेछन्।

1. द्विपक्षीय सैन्य अभ्यास (Bilateral Military Exercises)

Edition Exercise देश स्थान मिति
8th Ekatha माल्दिभ्स माल्दिभ्स 15–17 डिसेम्बर 2025
5th Harimau Shakti मलेसिया राजस्थान 05–18 डिसेम्बर 2025
10th Garuda Shakti इन्डोनेशिया हिमाचल प्रदेश 03–12 डिसेम्बर 2025
8th Garuda फ्रान्स फ्रान्स 27 नोभेम्बर 2025
8th Ajeya Warrior संयुक्त अधिराज्य राजस्थान 17–30 नोभेम्बर 2025
– JAIMEX 2025 जापान जापान 16–18 अक्टोबर 2025
5th Samudra Shakti इन्डोनेशिया आन्ध्र प्रदेश 14–17 अक्टोबर 2025
– KONKAN 2025 संयुक्त अधिराज्य भारतको पश्चिमी तट 05–12 अक्टोबर 2025
12th SLINEX श्रीलंका श्रीलंका 14–18 अगस्त 2025
32nd SIMBEX सिंगापुर सिंगापुर 28 जुलाई – 01 अगस्त 2025

महत्वपूर्ण नोट:
८औं Garuda Exercise मा भारतीय वायुसेनाले तलका विमानहरूसँग सहभागी भयो:

  • Su-30MKI Fighter Aircraft
  • IL-78 Air-to-Air Refuelling Aircraft
  • C-17 Globemaster III Transport Aircraft

2. संयुक्त सैन्य अभ्यास (Joint Military Exercises)

Edition Exercise भारतसँग सहभागी देश स्थान मिति
2nd Desert Cyclone UAE अबुधाबी, UAE 18–20 डिसेम्बर 2025
14th Ekuverin माल्दिभ्स केरला, भारत 02–15 डिसेम्बर 2025
19th Suryakiran नेपाल पिथोरागढ, उत्तराखण्ड 25 नोभेम्बर – 08 डिसेम्बर 2025
11th Mitra Shakti श्रीलंका बेलगावी, कर्नाटक 10–23 नोभेम्बर 2025
4th AustraHind अष्ट्रेलिया पर्थ, अष्ट्रेलिया 13–26 अक्टोबर 2025
14th Maitree थाइल्याण्ड उमरोई, मेघालय 01–14 सेप्टेम्बर 2025
21st Yudh Abhyas अमेरिका अलास्का, USA 01–14 सेप्टेम्बर 2025
14th Bold Kurukshetra सिंगापुर जोधपुर, राजस्थान 27 जुलाई – 04 अगस्त 2025

3. बहुपक्षीय सैन्य अभ्यास (Multilateral Military Exercises)

Exercise सहभागी देशहरू मिति
ZAPAD रूस & बेलारुस 10–16 सेप्टेम्बर 2025
Bright Star इजिप्ट & अमेरिका 28 अगस्त – 10 सेप्टेम्बर 2025
Khan Quest मङ्गोलिया 14–28 जुन 2025
Talisman Sabre अष्ट्रेलिया & अमेरिका 13 जुलाई – 04 अगस्त 2025

4. Exercise Malabar 2025

Exercise Malabar को 29औं संस्करण नोभेम्बर 2025 मा सम्पन्न।

स्थान: Guam (Northern Pacific Ocean)

सहभागी देशहरू:

  • भारत
  • अमेरिका
  • जापान
  • अष्ट्रेलिया

भारतको प्रतिनिधि जहाज: INS Sahyadri

पृष्ठभूमि:
Exercise Malabar 1992 मा भारत र अमेरिकाबीच द्विपक्षीय नौसैनिक अभ्यासको रूपमा सुरु भएको।
जापान 2015 मा र अष्ट्रेलिया 2020 मा सहभागी भयो।

5. DRDO (Defence Research and Development Organisation)

मिसाइल परीक्षण र रक्षा प्रगति:

  • DRDO ले 31 डिसेम्बर 2025 मा ओडिशा तट नजिक Pralay Missile का दुई Salvo Launch सफलतापूर्वक सम्पन्न।
  • DRDO Next Generation Akash Missile (Akash-NG) को User Evaluation Trials सफल।
  • DRDO को Naval Science & Technological Laboratory (NSTL), विशाखापट्टनममा Mine Countermeasure Mission को लागि Man-portable Autonomous Underwater Vehicles निर्माण।
  • DRDO Military Combat Parachute System (MCPS) 32,000 ft उचाइबाट Combat Freefall Jump सफल।
  • DRDO Rail-based Mobile Launcher द्वारा Intermediate Range Agni-Prime Missile लन्च।
  • 28 र 29 जुलाई 2025 मा Pralay Missile का सफल Flight Tests।
  • ULPGM-V3 (UAV Launched Precision Guided Missile) Kurnool, Andhra Pradesh मा परीक्षण।
  • Pinaka Long Range Guided Rocket (LRGR-120) को पहिलो परीक्षण 29 डिसेम्बर 2025 Chandipur मा।
  • Agni-5 Ballistic Missile 20 अगस्त 2025 मा सफल परीक्षण।
  • DRDO Integrated Air Defence Weapon System (IADWS) को पहिलो परीक्षण 23 अगस्त 2025।
  • Prithvi-II र Agni-I Missile 17 जुलाई 2025 मा परीक्षण।
  • 16 जुलाई 2025 मा Akash Prime Missile ले Ladakh मा 2 High-Speed Unmanned Targets नष्ट।
  • DRDO र भारतीय वायुसेनाले Su-30 MKI Aircraft द्वारा Astra BVRAAM परीक्षण 11 जुलाई 2025।
  • DRDL Actively Cooled Scramjet Combustor 12 मिनेटको Ground Test Run Time।
  • DRDO Man Portable Anti-Tank Guided Missile (MPATGM) Ahilya Nagar, Maharashtra मा सफल परीक्षण।
  • DRDO SWaDeS (Sea Water Desalination System) निर्माण; समुद्री पानी पिउन योग्य बनाउने।

6. भारतीय नौसेना (Indian Navy)

मुख्य प्रगति:

  • INS Kaundinya 29 डिसेम्बर 2025 मा Porbandar बाट Muscat को लागि पहिलो विदेशी यात्रा।
  • Anjadip, तेस्रो ASW Shallow Water Craft, 22 डिसेम्बर 2025 मा नौसेनामा।
  • INAS 335 “The Ospreys” INS Hansa, Goa मा कार्यरत; MH-60R Helicopters संचालन।
  • Diving Support Craft DSC A20 कार्यरत।
  • नौसेना, थलसेना र वायुसेनाले Tri-Services Exercise “Trishul”।
  • Cyclone Ditwah पछि Operation Sagar Bandhu श्रीलंका मा मानव सहयोग।

लन्च/कार्यक्षम जहाजहरू:

  • Taragiri (Nilgiri Class – Project 17A)
  • INS Ikshak – Survey Vessel (Large)
  • INS Mahe – ASW Shallow Water Craft
  • BY 528 Magdala – ASW SWC Launch
  • LSAM-25 ACTCM Barge Inducted
  • INS Sahyadri दक्षिण कोरियाको Busan Naval Harbour भ्रमण
  • INS Trinetra Firing Facility सुरु
  • INS Abhay र INFAC T-82 कार्य रोकियो
  • INS Androth कार्यरत
  • भारत-ग्रीस पहिलो द्विपक्षीय नौसेना अभ्यास INS Trikand सँग
  • INS Aravali Naval Base Gurugram मा सुरु

अन्य मुख्य घटना:

  • महिला टोली “Samudra Pradakshina” Gateway of India बाट समुद्री यात्रा सुरु।
  • Udaygiri र Himgiri Stealth Frigates कार्यरत।
  • Ajay (ASW SWC) GRSE Kolkata मा लन्च।
  • INS Nistar Diving Support Vessel 18 जुलाई 2025 मा कार्यरत।

7. भारतीय तटीय सुरक्षा बल (Indian Coast Guard)

नयाँ जहाज र अभ्यासहरू:

  • Pollution Control Vessel Samudra Pratap 23 डिसेम्बर 2025 मा कार्यरत।
  • ICG Ship Amulya 19 डिसेम्बर 2025।
  • ICG Ship Sarthak Chabahar Port (Iran) भ्रमण।
  • Coastal Security Exercise Sagar Kavach-02/25 महाराष्ट्र र गोवा तटमा।
  • ICG Ships Ajit र Aparajit लन्च।
  • NATPOLREX-X Pollution Response Exercise चेन्नई तटमा।
  • ICGS Akshar Karaikal मा कार्यरत।
  • ICGS Adamya Paradip Port मा कार्यरत।
  • ICGS Atal Goa Shipyard Limited मा लन्च।

8. सुरक्षा सम्झौता र सहकार्य (Defence Agreements & Collaborations)

  • India Optel Limited (IOL) & Safran Electronics & Defense बीच प्राविधिक हस्तान्तरण सम्झौता।

    • SIGMA 30N Digital Ring Laser Gyro Inertial Navigation System
    • CM3-MR Direct Firing Sight

  • रक्षा मन्त्रालय ₹2,095.70 करोड Bharat Dynamics Limited सँग INVAR Anti-Tank Missiles को लागि।
  • HAL सँग ₹62,370 करोडको सम्झौता 97 LCA Tejas Mk-1A Fighter Aircraft को लागि।
  • BEL सँग ₹2,000 करोड सम्झौता Air Defence Fire Control Radars को लागि।

9. सुरक्षा नियुक्तिहरू (Defence Appointments)

  • Air Marshal Tejbir Singh – Director General (Inspection & Safety)
  • Vice Admiral Sanjay Sadhu – Controller of Warship Production & Acquisition
  • Lt Gen Avinash Das – Commandant, Army Hospital (R&R), New Delhi
  • Vishvajit Sahay – Controller General of Defence Accounts (CGDA)
  • Lt Gen CG Muralidharan – Director General of Medical Services (Army)
  • Shobha Gupta – Director General of Defence Estates
  • Lt Gen Virendra Vats – Director General, NCC
  • Lt Gen Pushpendra Singh – Vice Chief of Army Staff
  • Vice Admiral Sanjay Vatsayan – 47th Vice Chief of Naval Staff
  • Air Marshal Tejinder Singh – AOC-in-C, South Western Air Command
  • Air Marshal Seethepalli Shrinivas – AOC-in-C, Training Command (IAF)

10. विविध रक्षा समाचार (Miscellaneous Defence News)

  • प्रधानमन्त्री आन्ध्र प्रदेश Nimmaluru मा Advanced Night Vision Factory सुरु।
  • रक्षा मन्त्री Rajnath Singh CDS General Anil Chauhan को “Ready, Relevant and Resurgent II: Shaping a Future Ready Force” प्रकाशित।
  • Army Hospital Delhi मा भारतको पहिलो 3D Flex Aqueous Angiography with iStent Surgery सफल।
  • Border Roads Organisation (BRO) जम्मु & कश्मीर Chatergala Pass (10,500 ft) मा उद्धार कार्य।
  • Chief of Defence Staff General Anil Chauhan Military Quantum Mission Policy Framework घोषणा।

यस नीतिका चार मुख्य स्तम्भहरू:

  • Quantum Communication
  • Quantum Computing
  • Quantum Sensing and Metrology
  • Quantum Materials and Devices