[PDF] Geography Notes : The Earth, Latitude & Longitude in Assamese | Parmar SSC Fatman + Lucent
Parmar SSC Fatman + Lucent-ৰ Geography Notes PDF: The Earth, Latitude & Longitude in Assamese ডাউনলোড কৰক। এই নোটসমূহ SSC, Railway, WBCS, UPSC আৰু অন্যান্য প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ বাবে উপযোগী।
পৃথিৱী (THE EARTH)
পৃথিৱীৰ আকৃতি (Shape of Earth)
• পৃথিৱীৰ আকৃতি Geoid বা Oblate Spheroid (ওপৰ আৰু তলৰ ফালৰ পৰা অলপ চাপা আৰু মাজভাগত ফুলি থকা)।
• কাৰণ: কেন্দ্ৰাতিগ বল (Centrifugal Force) (পৃথিৱীৰ ঘূৰ্ণনৰ বাবে)।
পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধ (Radius of Earth)
• বিষুৱীয় ব্যাসাৰ্ধ: 6378 km
• মেৰুীয় ব্যাসাৰ্ধ: 6357 km
• গড় ব্যাসাৰ্ধ: 6371 km
পৃথিৱীৰ পৰিধি (Circumference of Earth)
• মেৰুীয়: 40,007.863 km
• বিষুৱীয়: 40,075 km
• গড়: 40,040 km
• বিষুৱীয় বেগ > মেৰুীয় বেগ
• বিষুৱীয় ব্যাসাৰ্ধ > মেৰুীয় ব্যাসাৰ্ধ
• বিষুৱীয় পৰিধি > মেৰুীয় পৰিধি
• (এই সকলোবোৰৰ কাৰণ পৃথিৱী বিষুৱৰেখাত ফুলি থকা আৰু মেৰুত চাপা)
• 23½° N – কৰ্কট ক্ৰান্তিৰেখা (Tropic of Cancer)
পৃথিৱীৰ ঘূৰ্ণন (Rotation of Earth)
• পৃথিৱী নিজৰ অক্ষৰ ওপৰত পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ (Anticlockwise) ঘূৰে।
• পৃথিৱীৰ একবাৰ ঘূৰ্ণন = 23 hours 56 minutes 4 seconds
• ঘূৰ্ণন বেগ বিষুৱৰেখাত সৰ্বাধিক আৰু মেৰুত সৰ্বনিম্ন।
• পৃথিৱীৰ অক্ষীয় ঘূৰ্ণনৰ ফলত দিন আৰু ৰাতি হয়।
পৃথিৱীৰ পৰিক্ৰমণ (Revolution of Earth)
• পৃথিৱী সূৰ্যৰ চাৰিওফালে উপবৃত্তাকাৰ কক্ষপথত (Elliptical Orbit) ঘূৰে।
• একবাৰ পৰিক্ৰমণ = 365 days 6 hours 9 minutes and 9 seconds
• কক্ষীয় বেগ = 29.8 km/sec
• Mercury-ৰ কক্ষীয় বেগ সৰ্বাধিক।
• Neptune-ৰ কক্ষীয় বেগ সৰ্বনিম্ন।
• সূৰ্যক কেন্দ্ৰ কৰি পৃথিৱীৰ পৰিক্ৰমণ আৰু অক্ষৰ হেলন ঋতুৰ সৃষ্টি কৰে।
সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰৰ পৰা পৃথিৱীৰ দূৰত্ব (Distance of Earth from Sun and Moon)
সূৰ্য (Sun)
• কোনো গ্ৰহৰ কক্ষপথত সূৰ্যৰ আটাইতকৈ ওচৰৰ বিন্দুক Perihelion বোলা হয়।
• 3rd January তাৰিখে পৃথিৱী সূৰ্যৰ আটাইতকৈ ওচৰত থাকে (147 million km)।
• কোনো গ্ৰহৰ কক্ষপথত সূৰ্যৰ পৰা আটাইতকৈ দূৰৰ বিন্দুক Aphelion বোলা হয়।
• 4th July তাৰিখে পৃথিৱী সূৰ্যৰ পৰা আটাইতকৈ দূৰত থাকে (152 million km)।
চন্দ্ৰ (Moon)
• চন্দ্ৰৰ কক্ষপথত পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ ওচৰৰ বিন্দুক Perigee বোলা হয়।
• Perigee অৱস্থাত চন্দ্ৰ আকাশত ডাঙৰ দেখা যায়।
• চন্দ্ৰৰ কক্ষপথত পৃথিৱীৰ পৰা আটাইতকৈ দূৰৰ বিন্দুক Apogee বোলা হয়।
• Apogee অৱস্থাত চন্দ্ৰৰ জোৱাৰ সৃষ্টিকাৰী বল কম হয় আৰু জোৱাৰৰ পৰিসৰ গড়তকৈ কম হয়।
পৃথিৱীৰ অক্ষৰ হেলন (Inclination of Earth’s Axis)
• অক্ষীয় হেলন = 23½°
• কক্ষীয় হেলন = 66½°
অক্ষাংশ আৰু দ্ৰাঘিমাংশ (LATITUDE AND LONGITUDE)
অক্ষাংশ (Latitude)
• এইবোৰ গ্ল’বত পূবৰ পৰা পশ্চিমলৈ যোৱা কাল্পনিক অনুভূমিক ৰেখা।
• ই বিষুৱৰেখাৰ পৰা কোনো স্থানৰ কোণীয় দূৰত্ব।
• মুঠ অক্ষাংশ = 181
• প্ৰতিটো অক্ষাংশৰ মাজৰ দূৰত্ব একে।
• 1° অক্ষাংশ = 111 km
গুৰুত্বপূর্ণ অক্ষাংশসমূহ (Important Latitudes)
• 0° – বিষুৱৰেখা (Equator) (পৃথিৱীক উত্তৰ আৰু দক্ষিণ গোলাৰ্ধত বিভক্ত কৰে)
• 23½° N – কৰ্কট ক্ৰান্তিৰেখা
• 66½° N – আৰ্কটিক বৃত্ত
• 23½° S – মকৰ ক্ৰান্তিৰেখা
• 66½° S – এণ্টাৰ্কটিক বৃত্ত
• বিষুৱৰেখাৰ পৰা মেৰুলৈ থকা সকলো সমান্তৰাল বৃত্তক Parallels of Latitude বোলা হয়।
• সৰ্ববৃহৎ অক্ষাংশ: বিষুৱৰেখা
• সৰ্বসৰু অক্ষাংশ: মেৰু
দ্ৰাঘিমাংশ (Longitude)
• এইবোৰ গ্ল’বত উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ যোৱা কাল্পনিক উলম্ব ৰেখা।
• প্ৰতিটো দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজৰ দূৰত্ব বিষুৱৰেখাৰ পৰা মেৰুলৈ যোৱাৰ লগে লগে কমি যায়।
• মেৰুত ইয়াৰ মান 0 আৰু বিষুৱৰেখাত সৰ্বাধিক (111.32 km)।
• মুঠ দ্ৰাঘিমাংশ = 360
গুৰুত্বপূর্ণ মধ্যৰেখাসমূহ (Important Meridians / Longitudes)
• Prime Meridian = 0° Longitude (Greenwich, London-ৰ মাজেৰে যায়)
• International Date Line = 180° Meridian
• Prime Meridian-ক International Meridian বা Greenwich Meridian বুলিও কোৱা হয়।
ই নিম্নলিখিত দেশসমূহৰ মাজেৰে যায়:
• Burkina Faso
• Spain
• France
• Ghana
• Algeria
• Mali
• Togo
• United Kingdom (UK)
মনত ৰখাৰ কৌশল
BSF GAme in TOGO KINGDOM
দ্ৰাঘিমাংশ ব্যৱহাৰ কৰি সময়ৰ ধাৰণা (Concept of Time Using Longitude)
• 360° = 24 hours
• 15° = 1 hour
• 1° = 4 minutes
• পৃথিৱী 1 hour-ত 15° ঘূৰে।
• পৃথিৱী 4 minutes-ত 1° ঘূৰে।
• Prime Meridian-ৰ পৰা পূবলৈ গ’লে প্ৰতিটো 15°-ত সময় 1 hour বৃদ্ধি পায়।
• Prime Meridian-ৰ পৰা পশ্চিমলৈ গ’লে প্ৰতিটো 15°-ত সময় 1 hour হ্ৰাস পায়।
সময় অঞ্চল (Time Zones)
• সমগ্ৰ পৃথিৱী 24 Time Zones-ত বিভক্ত।
• France-ৰ Time Zones-ৰ সংখ্যা সৰ্বাধিক (13)।
• Russia-ৰ 11 Time Zones আছে।
• USA-ৰ 6 Time Zones আছে।
Isochrones
• একে কেন্দ্ৰৰ পৰা সমান যাত্ৰা সময় থকা বিন্দুবোৰক সংযোগ কৰা ৰেখা।
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তাৰিখ ৰেখা (International Date Line – 180° E/W)
• এইটো প্ৰশান্ত মহাসাগৰৰ মাজেৰে যোৱা কাল্পনিক জিগ-জেগ ৰেখা য’ত তাৰিখ সলনি হয়।
• পূবমুখীভাৱে (Japan-ৰ পৰা USA) পাৰ হ’লে 1 day বিয়োগ হয়।
• এজন ব্যক্তিয়ে 1 day লাভ কৰে আৰু বিপৰীত ক্ষেত্ৰত হেৰুৱায়।
মহাবৃত্তৰ ধাৰণা (Concept of Great Circle)
• গোলকৰ চাৰিওফালে অংকন কৰিব পৰা আটাইতকৈ ডাঙৰ বৃত্তক Great Circle বোলা হয়।
• ই পৃথিৱীক দুটা সমান গোলাৰ্ধত বিভক্ত কৰে।
• সকলো দ্ৰাঘিমাংশ Great Circle।
• Equator একমাত্ৰ অক্ষাংশ যি Great Circle।
অক্ষাংশৰ ব্যৱহাৰ (Uses of Latitude)
জলবায়ুবিজ্ঞান (Climatology)
• তাপমাত্ৰা অঞ্চল
• বায়ুচাপ প্ৰণালী
• গ্ৰহীয় বায়ু প্ৰণালী
স্থান নিৰ্ধাৰণ (Location of Place)
• গোলাৰ্ধ চিনাক্তকৰণ
• পৃথিৱীক দুটা সমান ভাগত বিভক্ত কৰা
গোলাৰ্ধ (Hemisphere)
• Equator-এ পৃথিৱীক অনুভূমিকভাৱে উত্তৰ আৰু দক্ষিণ গোলাৰ্ধত বিভক্ত কৰে।
• Prime Meridian-এ পৃথিৱীক উলম্বভাৱে পূব আৰু পশ্চিম গোলাৰ্ধত বিভক্ত কৰে।
অয়ন আৰু বিষুব (SOLSTICE AND EQUINOX)
অয়ন (Solstice)
• অয়ন হৈছে এটা জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক ঘটনা যি বছৰত দুবাৰ ঘটে, যেতিয়া সূৰ্য আকাশত নিজৰ সৰ্বোচ্চ বা সৰ্বনিম্ন স্থানত উপনীত হয়, ফলত বছৰৰ আটাইতকৈ দীঘল দিন বা আটাইতকৈ চুটি দিন হয়।
গ্ৰীষ্ম অয়ন (Summer Solstice)
• 21st June তাৰিখে ঘটে।
• উত্তৰ গোলাৰ্ধত বছৰৰ আটাইতকৈ দীঘল দিন।
• সূৰ্যৰ উলম্ব ৰশ্মি কৰ্কট ক্ৰান্তিৰেখা (Tropic of Cancer) ওপৰত পৰে।
• উত্তৰ গোলাৰ্ধে অধিক তাপ লাভ কৰে।
• উত্তৰ মেৰুত 6 months ধৰি নিৰবচ্ছিন্ন সূৰ্যৰ পোহৰ থাকে।
শীত অয়ন (Winter Solstice)
• 22nd December তাৰিখে ঘটে।
• উত্তৰ গোলাৰ্ধত বছৰৰ আটাইতকৈ চুটি দিন আৰু আটাইতকৈ দীঘল ৰাতি।
• সূৰ্যৰ উলম্ব ৰশ্মি মকৰ ক্ৰান্তিৰেখা (Tropic of Capricorn) ওপৰত পৰে।
• দক্ষিণ গোলাৰ্ধে অধিক তাপ লাভ কৰে।
• দক্ষিণ মেৰুত 6 months ধৰি নিৰবচ্ছিন্ন সূৰ্যৰ পোহৰ থাকে।
বিষুব (Equinox)
• দিন আৰু ৰাতি প্ৰায় সমান হয়।
• কোনো মেৰু সূৰ্যৰ ফালে হেলি নাথাকে।
• Vernal (Spring) Equinox – 21st March
• Autumnal (Fall) Equinox – 23rd September
গ্ৰহণসমূহ (ECLIPSES)
সূৰ্যগ্ৰহণ (Solar Eclipse)
• চন্দ্ৰ পৃথিৱী আৰু সূৰ্যৰ মাজত আহে।
• ছাঁ পৃথিৱীৰ ওপৰত পৰে।
• Amavasya (New Moon) সময়ত ঘটে।
চন্দ্ৰগ্ৰহণ (Lunar Eclipse)
• পৃথিৱী সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰৰ মাজত আহে।
• ছাঁ চন্দ্ৰৰ ওপৰত পৰে।
• Purnima (Full Moon) সময়ত ঘটে।
ৰঙা চন্দ্ৰ (Red Moon)
• পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলে নীলা পোহৰ বিক্ষিপ্ত কৰে আৰু ৰঙা পোহৰ চন্দ্ৰলৈ যাবলৈ দিয়ে।
ব্লু মুন (Blue Moon)
• একেটা কেলেণ্ডাৰ মাহৰ ভিতৰত দুটা পূৰ্ণিমা হোৱা।
সূৰ্যগ্ৰহণৰ প্ৰকাৰ (Types of Solar Eclipse)
• Partial Eclipse
• Annular Eclipse
• Total Eclipse
ছুপাৰমুন (Supermoon)
• পূৰ্ণিমাৰ সময়ত চন্দ্ৰ পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ ওচৰত থাকিলে Supermoon ঘটে।
• চন্দ্ৰ সাধাৰণতকৈ ডাঙৰ দেখা যায়।
Syzygy
• সূৰ্য, চন্দ্ৰ আৰু পৃথিৱী একে সৰল ৰেখাত অৱস্থান কৰা।
উষ্ণ, নাতিশীতোষ্ণ আৰু শীত অঞ্চল (TORRID, TEMPERATE AND FRIGID ZONES)
উষ্ণ অঞ্চল (Torrid Zone)
• পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ উষ্ণ অঞ্চল।
• সূৰ্যৰ প্ৰত্যক্ষ উলম্ব ৰশ্মি লাভ কৰে।
• কৰ্কট ক্ৰান্তিৰেখা (Tropic of Cancer) আৰু মকৰ ক্ৰান্তিৰেখা (Tropic of Capricorn) ৰ মাজত অৱস্থিত।
নাতিশীতোষ্ণ অঞ্চল (Temperate Zone)
• কৰ্কট ক্ৰান্তিৰেখা (Tropic of Cancer) আৰু Arctic Circle ৰ মাজত অৱস্থিত।
• মকৰ ক্ৰান্তিৰেখা (Tropic of Capricorn) আৰু Antarctic Circle ৰ মাজত অৱস্থিত।
• সূৰ্যৰ তিৰ্যক ৰশ্মি লাভ কৰে।
শীত অঞ্চল (Frigid Zone)
• পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ শীতল অঞ্চল।
• 6 months দিন আৰু 6 months ৰাতিৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰে।
• Arctic Circle (66½° N) ৰ উত্তৰত অৱস্থিত।
• Antarctic Circle (66½° S) ৰ দক্ষিণত অৱস্থিত।
জোৱাৰ-ভাটা (TIDES)
জোৱাৰ-ভাটা (Tides)
• সাগৰৰ পানীৰ স্তৰৰ নিয়মিত উত্থান আৰু পতন।
• চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্যৰ মহাকৰ্ষণীয় আকৰ্ষণৰ ফলত হয়।
• জোৱাৰ-ভাটাৰ দুটা প্ৰকাৰ আছে।
Neap Tides
• পৃথিৱী, চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য পৰস্পৰৰ লগত লম্ব অৱস্থানত থাকে।
• জোৱাৰৰ পৰিসৰ কম হয়।
Spring Tides
• পৃথিৱী, চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য একে সৰল ৰেখাত অৱস্থিত থাকে।
• জোৱাৰৰ পৰিসৰ অধিক হয়।
