ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ Defence Current Affairs in Punjabi [2026 Updated] ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕ ਅਭਿਆਸ (Military Exercises), DRDO ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਤਰੱਕੀਆਂ, ਭਾਰਤੀ ਨੌਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਪਡੇਟ, ਭਾਰਤੀ ਕੋਸਟ ਗਾਰਡ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ, ਰੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਨੋਟਸ SSC, RRB NTPC, UPSC ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ।
Table of Contents
1. ਦੋ-ਪੱਖੀ ਸੈਨਿਕ ਅਭਿਆਸ (Bilateral Military Exercises)
| ਐਡੀਸ਼ਨ | ਅਭਿਆਸ | ਦੇਸ਼ | ਸਥਾਨ | ਤਾਰੀਖ |
|---|---|---|---|---|
| 8th | Ekatha | ਮਾਲਦੀਵ | ਮਾਲਦੀਵ | 15–17 ਦਸੰਬਰ 2025 |
| 5th | Harimau Shakti | ਮਲੇਸ਼ੀਆ | ਰਾਜਸਥਾਨ | 05–18 ਦਸੰਬਰ 2025 |
| 10th | Garuda Shakti | ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ | ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ | 03–12 ਦਸੰਬਰ 2025 |
| 8th | Garuda | ਫਰਾਂਸ | ਫਰਾਂਸ | 27 ਨਵੰਬਰ 2025 |
| 8th | Ajeya Warrior | ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ | ਰਾਜਸਥਾਨ | 17–30 ਨਵੰਬਰ 2025 |
| – | JAIMEX 2025 | ਜਪਾਨ | ਜਪਾਨ | 16–18 ਅਕਤੂਬਰ 2025 |
| 5th | Samudra Shakti | ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ | ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ | 14–17 ਅਕਤੂਬਰ 2025 |
| – | KONKAN 2025 | ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ | ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ | 05–12 ਅਕਤੂਬਰ 2025 |
| 12th | SLINEX | ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ | ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ | 14–18 ਅਗਸਤ 2025 |
| 32nd | SIMBEX | ਸਿੰਗਾਪੁਰ | ਸਿੰਗਾਪੁਰ | 28 ਜੁਲਾਈ – 01 ਅਗਸਤ 2025 |
ਮੁੱਖ ਨੋਟਸ:
8ਵੇਂ Garuda Exercise ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਨੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ:
- Su-30MKI ਫਾਈਟਰ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ
- IL-78 ਏਅਰ-ਟੂ-ਏਅਰ ਰੀਫਿਊਲਿੰਗ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ
- C-17 Globemaster III ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ
2. ਸਾਂਝੇ ਸੈਨਿਕ ਅਭਿਆਸ (Joint Military Exercises)
| ਐਡੀਸ਼ਨ | ਅਭਿਆਸ | ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੇਸ਼ | ਸਥਾਨ | ਤਾਰੀਖ |
|---|---|---|---|---|
| 2nd | Desert Cyclone | UAE | ਅਬੂ ਧਾਬੀ, UAE | 18–20 ਦਸੰਬਰ 2025 |
| 14th | Ekuverin | ਮਾਲਦੀਵ | ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ | 02–15 ਦਸੰਬਰ 2025 |
| 19th | Suryakiran | ਨੇਪਾਲ | ਪਿਥੋਰਾਗੜ੍ਹ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ | 25 ਨਵੰਬਰ – 08 ਦਸੰਬਰ 2025 |
| 11th | Mitra Shakti | ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ | ਬੇਲਗਵੀ, ਕਰਨਾਟਕਾ | 10–23 ਨਵੰਬਰ 2025 |
| 4th | AustraHind | ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ | ਪਰਥ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ | 13–26 ਅਕਤੂਬਰ 2025 |
| 14th | Maitree | ਥਾਈਲੈਂਡ | ਉਮਰੋਇ, ਮੇਘਾਲਯਾ | 01–14 ਸਤੰਬਰ 2025 |
| 21st | Yudh Abhyas | ਅਮਰੀਕਾ | ਅਲਾਸਕਾ, USA | 01–14 ਸਤੰਬਰ 2025 |
| 14th | Bold Kurukshetra | ਸਿੰਗਾਪੁਰ | ਜੋਧਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ | 27 ਜੁਲਾਈ – 04 ਅਗਸਤ 2025 |
3. ਬਹੁਪੱਖੀ ਸੈਨਿਕ ਅਭਿਆਸ (Multilateral Military Exercises)
| ਅਭਿਆਸ | ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ | ਤਾਰੀਖ |
|---|---|---|
| ZAPAD | ਰੂਸ & ਬੇਲਾਰੂਸ | 10–16 ਸਤੰਬਰ 2025 |
| Bright Star | ਮਿਸਰ & ਅਮਰੀਕਾ | 28 ਅਗਸਤ – 10 ਸਤੰਬਰ 2025 |
| Khan Quest | ਮੰਗੋਲੀਆ | 14–28 ਜੂਨ 2025 |
| Talisman Sabre | ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ & ਅਮਰੀਕਾ | 13 ਜੁਲਾਈ – 04 ਅਗਸਤ 2025 |
4. Exercise Malabar 2025
Exercise Malabar ਦਾ 29ਵਾਂ ਸੰਸਕਰਣ ਨਵੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਸਥਾਨ: Guam (ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ)
ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼:
- ਭਾਰਤ
- ਅਮਰੀਕਾ
- ਜਪਾਨ
- ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇندگی ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਹਾਜ਼: INS Sahyadri
ਪਿਛੋਕੜ:
Exercise Malabar 1992 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਨੌਸੈਨਾ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਜਪਾਨ 2015 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ 2020 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ।
5. DRDO (Defence Research and Development Organisation)
ਰਾਕੇਟ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਤਰੱਕੀਆਂ:
- DRDO ਨੇ 31 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਤਟ ਕੋਲ Pralay Missile ਦੇ ਦੋ ਸੈਲਵੋ ਲਾਂਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕੀਤੇ।
- DRDO Next Generation Akash Missile (Akash-NG) ਯੂਜ਼ਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਟ੍ਰਾਇਲ ਸਫਲ।
- DRDO ਦੇ Naval Science & Technological Laboratory (NSTL), ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿੱਚ Mine Countermeasure Mission ਲਈ Man-portable Autonomous Underwater Vehicles ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ।
- DRDO ਨੇ Military Combat Parachute System (MCPS) 32,000 ਫੁੱਟ ਉਚਾਈ ਤੋਂ Combat Freefall Jump ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕੀਤਾ।
- DRDO Rail-based Mobile Launcher ਨਾਲ Intermediate Range Agni-Prime Missile ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ।
- 28 ਅਤੇ 29 ਜੁਲਾਈ 2025 ਨੂੰ Pralay Missile ਦੋ ਟੈਸਟ ਸਫਲ।
- ULPGM-V3 (UAV Launched Precision Guided Missile) ਟੈਸਟ Kurnool, Andhra Pradesh ਵਿੱਚ।
- Pinaka Long Range Guided Rocket (LRGR-120) ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ 29 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ Chandipur ਵਿੱਚ।
- Agni-5 Ballistic Missile 20 ਅਗਸਤ 2025 ਨੂੰ ਸਫਲ ਟੈਸਟ।
- DRDO Integrated Air Defence Weapon System (IADWS) ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ 23 ਅਗਸਤ 2025।
- Prithvi-II ਅਤੇ Agni-I Missile ਟੈਸਟ 17 ਜੁਲਾਈ 2025।
- 16 ਜੁਲਾਈ 2025 ਨੂੰ Akash Prime Missile ਨੇ ਲਡਾਕ ਵਿੱਚ ਦੋ High-Speed Unmanned Targets ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੇ।
- DRDO ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ Su-30 MKI Aircraft ਨਾਲ Astra BVRAAM ਟੈਸਟ 11 ਜੁਲਾਈ 2025।
- DRDL Actively Cooled Scramjet Combustor ਨੇ 12 ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਵੱਧ Ground Test ਰਨ ਟਾਈਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
- DRDO Man Portable Anti-Tank Guided Missile (MPATGM) Ahilya Nagar, Maharashtra ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਟੈਸਟ।
- DRDO ਨੇ SWaDeS (Sea Water Desalination System) ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਤੱਟੀ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ਼ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕਾਂ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਯੋਗ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।
6. ਭਾਰਤੀ ਨੌਸੈਨਾ (Indian Navy)
ਮੁੱਖ ਤਰੱਕੀਆਂ:
- INS Kaundinya ਨੇ 29 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ Porbandar ਤੋਂ Muscat ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
- Anjadip, ਤੀਜਾ ASW Shallow Water Craft, 22 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਨੌਸੈਨਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
- INAS 335 “The Ospreys” INS Hansa, Goa ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ; MH-60R ਹੇਲਿਕਾਪਟਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- Diving Support Craft DSC A20 ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ।
- ਨੌਸੈਨਾ, ਲੈਂਡ ਫੋਰਸ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਫੋਰਸ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ Tri-Services Exercise “Trishul” ਕੀਤਾ।
- Cyclone Ditwah ਤੋਂ ਬਾਅਦ Operation Sagar Bandhu ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਮਨਵਿਕ ਮਦਦ।
ਲਾਂਚ/ਕਾਰਜ ਕਾਪਲਸ:
- Taragiri (Nilgiri Class – Project 17A)
- INS Ikshak – Survey Vessel (Large)
- INS Mahe – ASW Shallow Water Craft
- BY 528 Magdala – ASW SWC Launch
- LSAM-25 ACTCM Barge Inducted
- INS Sahyadri ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ Busan Naval Harbour ਦਾ ਦੌਰਾ
- INS Trinetra Firing Facility ਸ਼ੁਰੂ
- INS Abhay, INFAC T-82 ਕਾਰਜ ਰੋਕਿਆ
- INS Androth ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ
- ਭਾਰਤ-ਗ੍ਰੀਸ ਪਹਿਲਾ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਨੌਸੈਨਾ ਅਭਿਆਸ INS Trikand ਨਾਲ
- INS Aravali Naval Base Gurugram ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ
ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ:
- ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ “Samudra Pradakshina” ਯਾਤਰਾ Gateway of India ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ।
- Udaygiri ਅਤੇ Himgiri Stealth Frigates ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ।
- Ajay (ASW SWC) GRSE Kolkata ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ।
- INS Nistar Diving Support Vessel 18 ਜੁਲਾਈ 2025 ਨੂੰ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ।
7. ਭਾਰਤੀ ਕੋਸਟ ਗਾਰਡ (Indian Coast Guard)
ਨਵੇਂ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ:
- Pollution Control Vessel Samudra Pratap 23 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ।
- ICG Ship Amulya 19 ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ।
- ICG Ship Sarthak Chabahar Port (Iran) ਦਾ ਦੌਰਾ।
- Coastal Security Exercise Sagar Kavach-02/25 ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੋਆ ਤੱਟ।
- ICG Ships Ajit ਅਤੇ Aparajit ਲਾਂਚ।
- NATPOLREX-X Pollution Response Exercise ਚੇੰਨਈ ਤੱਟ।
- ICGS Akshar Karaikal ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ।
- ICGS Adamya Paradip Port ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ।
- ICGS Atal Goa Shipyard Limited ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ।
8. ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਅਨੁਬੰਧ (Defence Agreements & Collaborations)
- India Optel Limited (IOL) & Safran Electronics & Defense ਵਿਚਕਾਰ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਅਨੁਬੰਧ।
- SIGMA 30N Digital Ring Laser Gyro Inertial Navigation System
- CM3-MR Direct Firing Sight
- ਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ₹2,095.70 ਕਰੋੜ ਦਾ ਅਨੁਬੰਧ Bharat Dynamics Limited ਨਾਲ INVAR Anti-Tank Missiles ਲਈ।
- HAL ਨਾਲ ₹62,370 ਕਰੋੜ ਦਾ ਅਨੁਬੰਧ 97 LCA Tejas Mk-1A Fighter Aircraft ਖਰੀਦ ਲਈ।
- BEL ਨਾਲ ₹2,000 ਕਰੋੜ ਦਾ ਅਨੁਬੰਧ Air Defence Fire Control Radars ਲਈ।
9. ਰੱਖਿਆ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ (Defence Appointments)
- Air Marshal Tejbir Singh – Director General (Inspection & Safety)
- Vice Admiral Sanjay Sadhu – Controller of Warship Production & Acquisition
- Lt Gen Avinash Das – Commandant, Army Hospital (R&R), New Delhi
- Vishvajit Sahay – Controller General of Defence Accounts (CGDA)
- Lt Gen CG Muralidharan – Director General of Medical Services (Army)
- Shobha Gupta – Director General of Defence Estates
- Lt Gen Virendra Vats – Director General, NCC
- Lt Gen Pushpendra Singh – Vice Chief of Army Staff
- Vice Admiral Sanjay Vatsayan – 47th Vice Chief of Naval Staff
- Air Marshal Tejinder Singh – AOC-in-C, South Western Air Command
- Air Marshal Seethepalli Shrinivas – AOC-in-C, Training Command (IAF)
10. ਹੋਰ ਰੱਖਿਆ ਖ਼ਬਰਾਂ (Miscellaneous Defence News)
- ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਆਂਧ੍ਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ Nimmaluru ਵਿੱਚ Advanced Night Vision Factory ਸ਼ੁਰੂ।
- ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ Rajnath Singh ਨੇ CDS General Anil Chauhan ਦੀ ਕਿਤਾਬ “Ready, Relevant and Resurgent II: Shaping a Future Ready Force” ਰਿਲੀਜ਼।
- Army Hospital Delhi ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ 3D Flex Aqueous Angiography with iStent Surgery ਸਫਲ।
- Border Roads Organisation (BRO) ਜੰਮੂ & ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ Chatergala Pass (10,500 ft) ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ।
- Chief of Defence Staff General Anil Chauhan Military Quantum Mission Policy Framework ਜਾਰੀ।
ਇਸ ਨੀਤੀ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਸਤੰਭ:
- Quantum Communication
- Quantum Computing
- Quantum Sensing and Metrology
- Quantum Materials and Devices